Powtarzające się spostrzeżenie po stronie osób gromadzących dane: "Wrowadziłam wszystkie dane do plików gromadzenia danych. Sprawdziłam. Wszystko jest dobrze. Jednak w jednym z plików wyskakuje mi czerwone okienko: "Błąd! Wycofaj działanie: [CTRL]-[Z]". Co może być źle? Jak to poprawić?

Wtedy zwykle wyjaśniam (w każdym roku w ten sam sposób).

Gromadzenie danych w pliku przeznaczonym do tego celu podlega zasadom dobrych praktyk, często nazywanych „klikologicznymi”, które są odpowiednie dla takich operacji wykonywanych w arkuszu kalkulacyjnym. Oznacza to, że dane powinny być zbierane zgodnie z tymi regułami – dzięki temu zmniejsza się ryzyko wystąpienia różnego rodzaju błędów czy nieprawidłowości.  

Jeśli jednak dane są gromadzone w sposób odbiegający od tych zasad (na przykład poprzez kopiowanie z jednoczesnym usuwaniem, kopiowanie przez nieostrożne przeciąganie komórek czy wprowadzanie danych o niewłaściwym typie – co zazwyczaj nie jest działaniem świadomym i często nie jest od razu zauważane), w przypadku arkuszy do gromadzenia danych pojawia się komunikat: [Błąd! Wycofaj działanie [Ctrl]-[Z]]. Użycie wskazanej kombinacji klawiszy bezpośrednio po wykonaniu takiej nieprawidłowej czynności pozwala przywrócić stan sprzed jej wykonania.  

Może się jednak zdarzyć, że mimo pojawienia się tego komunikatu, nie nastąpi faktyczne wycofanie działania. W takim przypadku, jeśli rzeczywiście wystąpiła jakaś niepoprawność, zwykle (prawie zawsze) można ją zauważyć i ostatecznie skorygować. Jednak korekta ta nie musi nastąpić natychmiast po pojawieniu się błędu. Wówczas komunikat pozostaje widoczny, a w miejscu, gdzie wystąpiła nieprawidłowość (nawet jeśli została już poprawiona), pozostaje „ślad” (serwisowy) po wcześniejszym błędzie.  

Jeżeli więc taki komunikat jest obecny, a jednocześnie się zauważa, że „wszystko przecież jest w porządku”, oznacza to, że nie ma już żadnych błędów (były, ale je poprawiono, choć niekoniecznie od razu po ich wystąpieniu), albo wykonano jakieś czynności niezgodne z „dobrymi praktykami” – co zazwyczaj nie wpływa na poprawność gromadzenia danych.  

Taki komunikat pozostaje w systemie, aby:  
- dać możliwość dokładniejszego przejrzenia zgromadzonych danych i upewnienia się, że „wszystko jest w porządku”, nawet jeśli jest to trochę irytujące;  
- zachować ten komunikat na wszelki wypadek, na przykład w kontekście ewentualnych działań serwisowych.  

Są to więc celowe mechanizmy mające na celu zmuszenie użytkownika do osiągnięcia stanu, w którym dane są poprawnie zgromadzone. Poprawność zgromadzonych danych zawsze będzie widoczna na poziomie dostępnych raportów analitycznych.  

Co zatem należy zrobić?  

Po dokładnym przejrzeniu zgromadzonych danych należy z pełnym przekonaniem stwierdzić: „wszystko jest w porządku”. Dla potwierdzenia warto również skorzystać z narzędzia dostępnego w pliku [AgrX.xlsm], który służy do analizy poprawności gromadzenia danych.  

Krzysztof Sługocki, 13.01.2026